Η ΕΝΟΧΗ ΣΙΩΠΗ ΤΩΝ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ

Τον τελευταίο καιρό το φοβερό ερώτημα του Μακρυγιάννη << πολεμήσαμε για τη Λευτεριά, μα πού ' ναι η Λευτεριά ; >> έρχεται στο νου των Ελλήνων που το βλέπουν καθαρά πως αφού πολέμησαν για την πατρίδα σε πολλά μέτωπα , τώρα τη βλέπουν αλυσοδεμένη από τους << φίλους >> κι από τους προχθεσινούς καταχτητές της ... Η Ελλάδα - το αισθανόμαστε καθημερινά - περνάει την πιο φοβερή κρίση των δυο τελευταίων αιώνων  . Μας οδήγησαν σ' αυτή ανίκανοι και τυχάρπαστοι κυβερνήτες που βλέπανε την Εξουσία σαν προσωπικό έσοδο . Και βρισκόμαστε τώρα μπροστά σε διαταγές από το Εξωτερικό που μετατρέπονται σε νομοθετήματα καταστροφικά για τη χώρα και το λαό της .

Μας βάζουν μπροστά στο φοβερό δίλημμα , του μπρος βαθύ και πίσω ρέμα . Τα κόμματα , καθένα με τις εφήμερες προσδοκίες του , δε μπόρεσαν να βρούνε τη χρυσή τομή της πανεθνικής αντίστασης γι' αυτό και πάμε απ' το κακό στο χειρότερο .

Οι διανοούμενοι ( στην ευρεία τους έννοια ) που από τη φύση τους την ίδια είναι εκφραστές των λαικών αιτημάτων και οραματισμών , μένουν δειλοί , μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα μπροστά στο φοβερό δράμα του τόπου μας . Ούτε μια διαμαρτυρία , ούτε μια διακήρυξη στους , όπου γης , πνευματικούς συναγωνιστές τους , που να καταγγέλουν τους νέους αδίσταχτους καταχτητές μας , με αντιπροσώπους εδώ κάποιους αγενέστατους υπαλληλίσκους -γκαουλάιτερ μπροστά στους οποίους οι οιπουργοί μας στέκονται σούζα .

Και χωρίς φόβο και πάθος να τους λένε τη σκληρή και μεγάλη αλήθεια . Η Ελλάδα μας , η γεννήτρα όλων των Πολιτισμών του κόσμου έχασε την πανάρχαιη ελεύθερη υπόστασή της και έγινε μπαίγνιο των αδίστακτων κερδοσκόπων . Η σιωπή των διανοούμενων μονάχα με τη σιωπή των αμνών μπορεί να προσιοριστεί . Τους διαβάζουμε στις εφημερίδες κορδακιζομένους πως ξέρουν να γράφουν , αλλά φοβούμαστε πως δεν ξέρουν να σκέπτονται , πέρα από την ευρω-κατοχύρωση των πνευματικών τους δικαιωμάτων και των ωφελημάτων τους .

Η πατρίδα μας από μέρα σε μέρα χάνει την Ελευθερία της , που τώρα λειτουργεί με ψευδώνυμο και είναι μπλεγμένη στο δίκανο της Ευρωπαικής ΄Ενωσης που αποδείχθηκε πως είναι ΄Ενωση Εκμετάλευσης των λαών της ...

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ

Τεύχος 202 

ΣΤΕΛΙΟΣ ΝΤΟΜΑΛΗΣ

Ποιητικές συλλογές : << Οράματα του Μόνου >> 1957 ,

<< Σκόρπια Πουλιά >> 1967 , << Αλληλεξάρτηση >> 1969 ,

<< Υπαρξική ορφάνια >> 1969 , << Αναγκαιότητα >> 1971 ,

<< Ημερολόγιο του Νοέμβρη >> 1972 , << Επαναληπτική μοίρα >> 1972 ,

<< Η κρίση >> 1973 , << Κοσμοδικία >> 1974 , Ποιηματά του περιλήφθηκαν

και στα βιβλία του << Το παν στο μηδέν >> 1975 και << Περιπτώσεις 1976 .

ΧΑΙΡΕΤΕ

Απέτυχα και ησύχασα .

Καλούπι ήταν για μένα

η ήττα .

Τα λόγια είναι του αέρα

η διάθεσις της ελπίδας .

Η κακομοιριά μου

δεν είναι πια μεταμφίεση .

Παραιτούμαι απ' όλους τους σκοπούς .

Χαίρετε .

ΔΟΛΟΦΟΝΗΜΕΝΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ

΄Αλλοι με σεβασμό τον κοιτούσαν μα κρυφά γελούσαν

άλλοι ταράζονταν κι απ' τις σκέψεις τους τον διώχναν

άλλοι με μια περίεργη διαφάνεια τον κρατούσαν

στα όνειρα

- στους διαδρόμους με δέος τον αμπώχναν -

Οι γυναίκες τρέμοντας τον αγαπούσανε ,γοργόνες

που από το κύμα πετάχτηκαν στην ξέρα

ένα πρόσωπο κοινό , παγκόσμιο φρούτο

μα με γοητεία αέρα .

Μια μέρα παράπονο τον βρήκε και τον νίκησε

και πήρε το τραίνο των δύο και ταξίδεψε .

Στο σταθμό άνθρωποι που ο τόπος τους επροίκησε

και με αρετές η φύση τους παγίδεψε

παραμερίσαν να περάση ο που δέχτηκε

το πιθανότερο κατακέφαλα την πείνα

ο μετανάστης

κι ένας ψίθυρος , ένα βούισμα τον αποδέχτηκε

σαν πήδησε το τραίνο που ξεκίνα .

Και νυχτώθηκε στην πόλη του γλεντιού

όπου σε χασισοποτεία σαν τρελλός εφόρμησε

μετά , καράβι , άγνωστα ρεύματα που εξωκύλανε ,

στο << Μαύρο Γάτο >> , μπαρ πορνών , προσόρμησε ,

Και γλέντησε κι αγάπησε και σκότωσε

την ιστορία του κι εκπόρνεψε τα ιδανικά

κι έβγαλε της σιωπής του και της περιφρόνησης

τα δανεικά .

Κι έτσι τέλειωσε ένας μύθος γιατί έφυγε

κι έμεινε ο μετανάστης μες στο δρόμο

ο μετανάστης που απ' τη μοίρα δε διέφυγε

σα χαμάλης κουβαλώντας την στον ώμο

τη μοίρα των μεγάλων που κορόιδευαν

οι θεατές με τα μικρά τα πεπρωμένα

κι έμεινε ο μετανάστης , έμεινε μεσοδρομίς

και ζήσαμε οι μικροί εμείς .

Τον σκότωσαν οι φίλοι της Λιλή Μαρλέν

που του δόθηκε σαν σε άγνωστο Θεό ,

όσοι δεν τον ξεχάσαν , έτσι λεν .

Στο πεζοδρόμιο τον γκρέμισαν

τον πάλεψαν με ορμή τον χτύπησαν

του Σίγκεν πέντε αλήτες ...

παγκόσμια ποιητική ανθολογία

 

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΝΤΟΡΡΟΣ Ο ΑΓΝΟΗΜΕΝΟΣ

Ελάχιστοι θυμούνται σήμερον τον Θεόδωρον Ντόρρον , τον πρώτον υπερρεαλιστήν

΄Ελληνα ποιητήν , ο οποίος με την μοναδική του ποιητικήν συλλογήν << Στου γλυτωμού το χάζι >>

τάραξε τα λιμνάζοντα ποιητικά ύδατα της πατρίδος μας . Η συλλογή αυτή του Θεόδωρου Ντόρρου

εξεδόθη εις το Παρίσι και διενέμετο δωρεάν εις τας Αθήνας .

ΙΙ . Πολλαί εικασίαι εγένοντο αναφορικώς προς το όνομα του ποιητού .Ο Γιάννης Κορδάτος δεν 

γνωρίζει αν το Θεόδωρος Ντόρρος είναι ψευδώνυμον ή το πραγματικόν όνομά του .

Ο Μάρκος Αυγέρης το θεωρεί ως ψευδώνυμον άνθρώπου ο οποίος θέλει να δημιουργήσει θόρυβον ,

<< να κάνει ντόρο >> και ο οποίος δεν επίστευεν αρκετά εις την σοβαρότητα του εγχειρήματός του .

Ωστόσον ο Θεόδωρος Ντόρρος ήτο υπαρκτόν πρόσωπον . Επρόκειτο περί Ελληνοαμερικανού

εγκατεστημένου εις το Παρίσι Τα στιχεία του οποίου ευρέθησαν εις τα κατάλοιπα του Θράσου Κα-

στανάκη και είναι σήμερον κατατεθειμένα εις το ΕΛΙΑ . Πέραν πάντως όλων αυτών ο Ντόρρος δεν 

ενεφανίσθη ξανά εις τα γράμματα .

ΙΙΙ . Η ποίησις του Θεοδώρου Ντόρρου εγνώρισεν αντιφατικάς κριτικάς από τους συγχρόνους και

τους μεταγενεστέρους ερευνητάς των ποιημάτων του . Αρχικώς η ποίησίς του επισημαίνεται υπό του

Δ.Μαλτέζου εις το περιοδικόν << Ο Λόγος >> . ΄Οπου θεωρεί τα ποιήματά του υπερραλιστικά εις

το σύνολόν των αν και διακρίνει εις αυτά << κάποια αρχιτεκτονική προσπάθεια >> και μια << στο-

μφώδη >> αναζήτησιν . Ο Μ. Σπιέρος θα γράψει ότι << άξιον προσοχής θεωρώ τον Θεόδωρον

Ντόρρον >> . Ενώ ο Αναστάσιος Δρίβας τον ξεχωρίζει . Ο Μάρκος Αυγέρης παρ' όλον οτι θεωρεί τον

τίτλον παράδοξον και κωμικόν και τας λέξεις του να προέρχονται από το πλέον χαμηλόν γλωσσικόν

ιδίωμα και αι οποίαι δημιουργούν αντιλυρικήν έκφρασιν και αντιποιητικήν διάθεσιν δεν διατίθεται δυσμενώς απέναντι << Στου γλυτωμού το χάζι >> . Αντιθέτως , μάλιστα , παρατηρεί ότι όλα αυτά έχουν μέσα των την σφραγίδα της πρωτοτυπίας και φανερώνουν την αναζήτησιν μιας νέας ποιητικής γλώσσης , την τόλμην και μαζί την επιδεξιότητα του αγνΏστου εξερευνητού των νέων δρόμων και τον εις όλα εξεζητημένον νεωτερισμόν . Ακόμη , συνεχίζει , το έργον του δεν φανερώνει ποιητικήν αλλά έχει εντός του όλας τας χαρακτηριστικάς προθέσεις της μοντέρνας ποιήσεως , τους ριζοσπαστικούς νεωτερισμούς εις την γλώσσαν , εις την κρίσιν και το χάος μιας εποχής , η οποία παρουσιάζεται ως αποφασιστική στροφή εις την ιστορίαν . Και όπου αι παλαιαί μορφαί όλαι αχρηστεύονται και αναμένονται κάποιοι νέοι κόσμοι και νέαι καταστάσεις να λύσουν τους γορδίους δεσμούς  τους οποίους εδημιούργησεν η παλαιά ζωή ... Ο πολύς Mario Vitti δέχεται ότι εις την ποιητικήν συλλογήν << Στου γλυτωμού το χάζι >> θεματική καιγλωσσικόν όργανον προαναγγέλουν κάτι νέον . Ενώ ο Αλέξανδρος Αργυρίου γράφει ότι ασχέτως προς την ποιητικήν αξίαν η οποία δύναται να αποδοθεί εις τον Θεόδωρον Ντόρρον η εκφραστική του τόλμη , ηθελημένη ή όχι , δύναται να θεωρηθεί ότι έτεινε προς τον μοντερνισμόν .

IV. Αντιθέτως ο Λίνος Πολίτης διατείνεται ότι τα ποιήματα του έμειναν εις το περιθώριον και δεν είχον καμμίαν επίδρασιν . Περισσότερον συγκαταβατικός ο Κ.Α.Τρυπάνης παραδέχεται ότι ο Θεόδωρος Ντόρρος και ο Νικήτας Ράντος , αν και ασήμαντοι ποιηταί , είχον προοιωνίσει την ποιητικήν ανανέωσιν , παραβλέποντας τους παραδοσιακούς τρόπους ποιητικής εκφράσεως και δίδοντες εις τον στίχον των << υποσυνείδητα στοιχεία , τα οποία δεν τα ελέγχει ο λόγος >> . Ωστόσον , υποστηρίζει , τα έργα των ήταν ασήμαντα και ελησμονήθησαν . Ο Ανδρέας Καραντώνης , πάλιν , περισσότερον κριτικός και επικριτικός θα γράψει : << O Θεόδωρος Ντόρρος και ο Νικήτας Ράντος είναι οι πρώτοι που έφεραν στα γραμματά μας μια ριπή από τις πνοές που ανατάραζαν την ποίηση στην Ευρώπη , που γύρεψαν να δώσουν δείγματα όχι πια της καθαρής ποίησης , αλλ' αυτού του ποιητικού ξεσπάσματος που γύρεψε να σπάσει κάθε μορφή και να μιλήσει ελεύθερα , αναγκάζοντας την λογική να συμμαχίσει με το υποσυνείδητο . Το δυστύχημα είναι πως και τα δύο ταλέντα στάθηκαν πολύ κατώτερα από τις φωτισμένες προθέσεις των -και γι' αυτό οι στίχοι των δεν έζησαν , δεν επηρέασαν , δεν λογαριάζονται σήμερα για ουσιαστικές αφετηρίες . Κι οι δύο είναι περισσότερον δημοσιογραφικοί εκλαικευτές του ποιητικού μοντερνισμού , παρά νεοέλληνες δημιουργοί . Σαν να μην έζησαν ποτέ στην Ελλάδα , γύρεψαν από μιας αρχής να σταθούν σε επίπεδα παγκόσμια , διεθνή . ΄Ετσι μείναν σκοτεινοί πρόδρομοι και αχνοί προάγγελοι μιας μοντέρνας ποίησης που πήρε σάρκα και οστά από το 1935 και μετά με πρωταγωνιστές και δημιουργούς τον Σεφέρη , τον Ελύτη , τον Εμπειρίκο κ.ά .>> .

V. Εις το ανωτέρω κείμενον του Ανδρέα Καραντώνη ο Mario Vitti παρατηρεί ότι ο κριτικός επιμένων εις τον χαρακτηρισμόν << πρόδρομος >> , αντί του πλέον δοκίμου << πρωτοπόρος >> , έχει ως σκοπόν να μειώνει τον ρόλον των ποιητών αυτών . ΄Η , ίσως , διότι τον ενοχλεί η μαρξιστική φόρτισίς της . Ωστόσον , αυτό το οποίον δεν τολμά να γράψει ευθέως ο Marios Vitti το γράφει ο Δημήτρης Τσάκωνας . ΄Οτι , δηλαδή , ο υπερρεαλισμός του Ντόρρου ημφεσβητήθη όχι μόνον δια να δοθεί το πρωτείον της μοντέρνας ποιήσεως εις την << Στροφήν >> του Σεφέρη , αλλά και διότι τα πλήρη διακυμάνσεων και διακοπών κενά της ποιητικής συλλογής του Ντόρρου θα υπεβίβαζον το νέον κίνημα , αν η ποίησις αυτή εχρεώνετο εις τον υπερρεαλισμόν .

VI . Το ερώτημα το οποίον τίθεται είναι εάν τον Θεόδωρον Ντόρρον τον επηρέασεν η ποίησις η οποία εγράφετο εις το Παρίσι από τους υπερρεαλιστάς ή η ποίησις την οποίαν έγραψαν οι Αμερικάνοι Πάουντ και ΄Ελιοτ . Επ' αυτού την απάντησιν μας δίδουν δύο γνωρίσματα . ΄Ενα εξωτερικόν και ένα εσωτερικόν . Το ένα είναι η άφθονος παρουσία σημείων στίξεως , τα οποία είχον απορρίψει οι υπερρεαλισταί . Το δεύτερον είναι ότι τα ποιήματά του έχουν μιαν σχετικώς εμφανή λογικήν κατάστρωσιν το αμφίσημον έρχεται από εν δεύτερον στρώμα , κοινόν ζητούμενον πάσης ποιητικής ευστοχίας και αποδόσεως . ΄Ηγουν επηρεάζεται από το αμερικανικόν ποιητικόν πρότυπον .

VII . Ως επίλογον του παρόντος παραθέτομεν δύο ποιήματά του :

Ανοιξιάτικα Φύλλα

΄Ολα καινούρια ,

τόσο , που θάρθη κάτι άλλο ,

πιο καινούριο κι απ' αυτά .

Τα φύλλα φρεσκοπράσινα , μιλάνε πιο νοητά

απ' ανθρώπους διαβασμένους .

Πέρασα ένα γέρο .

Κατέβαζε σκουπίδια σε υπόγειο .

Δεν φύσηξαν γι' αυτόνε .

Κατέβαινε βαθειά μεσ' στο σκοτάδι

και από την << Βραδινή Μοναξιά >>

Είναι η ώρα που ολονώνε η ζωή βαραίνει την ψυχή μου .

Στο πλαινό γιαπί ένας εργάτης στήθηκε

ανάμεσα σε δύο φωτάκια ολοκόκκινα .

Μόλις που βλέπει .

Και ξαναρχίζει χτυπητό το πάφλασμα της λάσπης .

Και το σκάψιμο ... Να πάρη μέσα κάποιονε ...

΄Ωρα πολλή

Κουράστηκα , μαζί του ...

Φεύγει κι αυτός μεσ ' στη βροχή

σα νάφησε τον κόσμο ατελείωτο .

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ιστορικός της λογοτεχνίας - κριτικός

PARIS - Panorama

http://www.gillesvidal.com/blogpano/paris.htm

Akiko Yosano

 

Δουλεία

 

 

 

 

Τα δέντρα εξαρτιώνται απ' τις ρίζες τους

που διαπερνούν της γης τα σπλάχνα .

Βγαίνουν πετώντας τα πουλιά κάθε πρωί , αλλά ...

γυρνούν το βράδι στη φωλιά τους .

΄Ιδια η ζωή και των ανθρώπων είναι .

Πνεύμα , ψυχή , λεύτερα είναι , αλλά ..

στην ίδια συνοικία ξυπνούμε και πλαγιάζουμε

στον ίδιο δρόμο , στον ίδιο αριθμό ,

στο ίδιο κρεβάτι . 

Εξορία

Παρακαλώ εννοείστε το :

στης πεινασμένης σας καρδιάς

τη νήσο

δίχως τη δυνατότητα φυγής

ζω σ' εξορία .

Μετάφραση : Ρίτα Μπούμπη Παππά